CHẢY DỊCH RỐN Ở TRẺ SƠ SINH. Cách chăm sóc và theo dõi.

26/10/2019 | BS Phan Nhật Quang - Th.S Nguyễn Đình Liên | 1658 lượt xem
  
CHĂM SÓC RỐN Ở TRẺ SƠ SINH VÀ TRẺ NHỎ
 
I. 
Đại cương.

                                Kết quả hình ảnh cho Chảy dịch rốn
 
1. Rốn là gì?? Rốn thực chất là một cái sẹo, được hình thành ngay sau khi dây rốn rụng. Sẹo này chính là di tích còn sót lại của dây rốn (là nơi vận chuyển oxy và các chất dinh dưỡng từ người mẹ thông qua bánh rau và dây rốn). Rốn cũng là nơi hội tụ của nhiều cấu trúc giải phẫu như: động mạch rốn là di tích của dây chằng rốn bên, tĩnh mạch rốn là di tích của dây chằng tròn, dây treo bàng quang là di tích của ống niệu rốn…
-    Sau khi chào đời. trẻ được các nhân viên y tế kẹp và cắt dây rốn. Đầu dây rốn còn lại, sẽ teo và khô dần, rụng khi trẻ được 8 đến 10 ngày tuổi. Sẹo rốn được hình thành thực sự khi trẻ được 15 ngày tuổi. Tùy vào từng trẻ, tùy vào từng cách chăm sóc của bố mẹ, mà rốn trẻ cỏ thế rụng sớm hơn hoặc chặm hơn 1 vài ngày.

2.  Các bệnh lý vùng rốn
2.1. Phân loại bệnh lý nhiễm trùng vùng rốn.
- Viêm rốn chảy mủ: Đó là tình trạng nhiễm trùng tại chỗ vùng rốn, chủ yếu do các tạp khuẩn ngoài da, mà điển hình là tụ cầu vàng và Ecoli…. Triệu chứng lâm sàng: trẻ sốt, quấy khóc, bỏ bú, rốn đau sưng nóng đỏ, chảy dịch mủ hôi .... Trong giai đoạn này nếu không được chữa trị kịp thời thì sẽ gây ra biến chứng mà điển hình là viêm động mạch rốn và viêm tĩnh mạch rốn.
- Viêm động mạch rốn và viêm tĩnh mạch rốn: Như đã nói ở trên. Rốn là nơi tập trung của nhiều cấu trúc giải phẫu trong đó có tĩnh mạch và động mạch rốn, là nơi trao đổi và vận chuyển máu từ thai nhi sang cơ thể người mẹ. Khi viêm nhiễm tại chỗ của rốn không được giải quyết, vi khuẩn sẽ từ rốn lan vào động mạch và tĩnh mạch rốn. Đây là tình trạng nguy hiểm, vi khuẩn sẽ theo mạch máu trở về tuần hoàn của trẻ gây nên tình trạng nhiễm trùng huyết và shock nhiễm trùng. Triệu chứng lâm sàng: trẻ sốt cao, bỏ bú, li bì, rốn sưng đau chảy mủ, đặc biệt vuốt dọc từ xương mu tới rốn hoặc từ mũi ức tới rốn sẽ có mủ chảy ra…
- Uốn ván rốn: Đây cũng là tình trạng nhiễm trùng tại rốn nhưng do vi khuẩn Clostridium tetani. Vi khuẩn tetanic có độc tính cực cao. Đưa trẻ đên viện ngay khi trẻ có biểu hiện: sốt cao, sưng nề chảy dịch tại rốn, cứng hàm và co cứng toàn thân.
- Nụ sùi rốn hay polyp rốn: Dù rốn trẻ sơ sinh rụng sớm, bé không sốt, rốn không sưng, đỏ nhưng nếu thấy vùng chân rốn có dịch vàng, mẹ nên đặc biệt lưu ý. Bởi đây có thể là dấu hiệu cảnh báo bé bị u hạt rốn. Nếu không được chữa kịp thời có thể dẫn đến nhiễm trùng rốn.
2.2 Phân loại nhóm bệnh lý bẩm sinh.
- Tồn tại ống niệu rốn: được thể hiện trên lâm sàng bằng các triệu chứng: Sốt, sưng nóng đỏ đau vùng rốn, chảy dịch mủ hôi, cá biệt có những trường hợp chảy nước tiểu ra ngoài qua lỗ rốn. Bệnh diễn biến thành nhiều đợt. Sau từng đợt tưởng chừng khỏi hẳn nhưng lại tái diễn với bệnh cảnh giống như lần trước
- Tồn tại ống rốn tràng: cũng như bệnh lý còn tồn tại ống niệu rốn. Tuy nhiên thay vì chảy nước tiểu thì bệnh nhân có chảy phân ra ngoài qua lỗ rốn, do sự thông thương trực tiếp từ lòng ruột qua lỗ rốn.

Kết quả hình ảnh cho Xoang niệu rốn
II. Bệnh cảnh hay gặp ở trẻ sơn sinh và trẻ nhỏ.
Chúng tôi thường được các ông bố và bà mẹ liên hệ nhờ tư vấn với tình trạng của trẻ như sau: “Trẻ đang trong thời kì sơ sinh, đã rụng rốn được vài ngày nay. Tuy nhiên rốn trẻ vẫn chảy dịch vàng, có mùi hôi nhẹ, trong lỗ rốn có cục thịt nhỏ. Rốn sưng nề nhẹ. Trẻ không quấy khóc, vẫn ăn và ngủ bình thường. Bé đã đi khám tại bệnh viện, được chẩn đoán “bệnh lý ống niệu rốn” được tư vấn phẫu thuật.

                        

Và một số câu hỏi chúng tôi được bố mẹ nhờ tư vấn như sau:
Câu hỏi 1: Bệnh lý của trẻ bị mặc là gì? Liệu chẩn đoán xoang niệu rốn có chính xác???
Trả lời:
Như đã nói ở trên. Rốn là nơi hội tụ của rất nhiều cấu trúc giải phẫu, trong đó có ống niệu rốn. Ống này thông thương hoàn toàn trong thời kì bào thai, chỉ thực sự đóng lại khi trẻ được 6 tháng tuổi. Vậy ở trẻ sơ sinh còn di tích ống niệu rốn là điều hay gặp.
Quay trở lại với câu hỏi. Bệnh lý của trẻ được khẳng định là tình trạng viêm rốn (nhiễm trùng rốn). Chính sự nhiễm trùng này khiến việc đóng thông ống niệu rốn bị gián đoạn. Và cũng chính ống thông niệu rốn mở thông tạo nơi trú ngụ cho vi khuẩn sinh sôi, Tạo thành vòng xoắn bệnh lý

 
Câu hỏi 2: Chăm sóc và vệ sinh rốn như thế nào?? Làm sao để rốn ngừng chảy dịch??
Trả lời
*Chăm sóc rốn ở trẻ sơ sinh đòi hỏi phải có sự kiên trì từ các bậc phụ huynh:
  • Dây rốn và rốn phải được kiểm tra theo dõi và đánh giá hằng ngày phát hiện sớm tình trạng sung nề, chảy dịch mủ, có mùi hôi. Nếu có tình trạng chảy mủ chảy dịch phải tìm đến cơ sở y tế để được sự tư vấn của các bác sĩ.
  • Quấn tã, bỉm dưới rốn, không được để nước tiểu, phân vào rốn.
*Đối với trẻ đã có chảy dịch vàng tại rốn thì đòi hỏi sự kiên trì và tận tâm của bố mẹ nhiều hơn nữa:
  • Rửa rốn ngày 2 đến 3 lần bằng dung dịch betadin pha loãng (dùng tăm bông thấm dung dịch betadin này rồi chấm vào rốn của trẻ). Tránh dùng các chất sát khuẩn mạnh như oxy già hay betadin đặc… vì dễ gây kích thích cho da trẻ. Sauk hi vệ sinh xong dùng khăn bông mềm lau khô rốn cho trẻ. Tuyệt đối không băng rốn trẻ lại, mà phải để hở. Mọi sự băng kín lại và ẩm ướt đều tạo môi trường cho vi khuẩn và nấm phát triển.
Câu hỏi 3: Đã vệ sinh rốn như sự hướng dẫn của bác sĩ nhưng rốn vẫn chảy dịch, tuy nhiên sự chảy dịch ít hơn trước. Vậy tôi cần làm gì tiếp tục? Và theo dõi như thế nào???
Trả lời:
Bố mẹ cần kiên trì và tiếp tục vệ sinh rốn bằng dung dịch betadin pha loãng. Đây là dung dịch sát khuẩn nên có tác dụng diệt trừ vi khuẩn khú trú tại rốn của trẻ. Vi khuẩn được diệt sạch rốn sẽ hết viêm và không còn chảy dịch nữa. Tiếp tục theo dõi đến khi trẻ 6 tháng tuổi.
Trong trường hợp trẻ được 6 tháng tuổi mà vẫn còn chảy dịch mủ tại rốn từng đợt thì cần cho trẻ đến cơ sở y tế để được sự can thiệp của các bác sĩ vì lúc này ống niệu rốn không còn khả năng đóng lại nữa.

                                                                                                                                 Bác sĩ Phan Nhật Quang
 
Top