NGÓN TAY LÒ XO-NGÓN TAY CÒ SÚNG–NGÓN TAY BẬT- TRIGGER FINGER

14/06/2019 | BS Phan Nhật Quang - Th.S Nguyễn Đình Liên | 2456 lượt xem
  
NGÓN TAY LÒ XO - NGÓN TAY CÒ SÚNG – TRIGGER FINGER


1. Định nghĩa:Ngón tay cò súng là một biểu hiện của tình trạng viêm bao gân A1, làm bao gân dày lên và lòng bao gân bị hẹp lại, khiến cho gân gấp ngón tay (là thành phần trong bao gân) bị hạn chế di động.
2. Giải phẫu:
- Mặt gan ngón tay và đốt bàn ngón có rất nhiều hệ thống ròng rọc (bao gân) làm nhiệm vụ cố định gân gấp sát với bề mặt xương. Nhằm gấp ngón hiệu quả, tránh hiện tượng dây cung. Gân gấp ngón nông và gân gấp ngón sâu được bọc bao quanh bởi bao hoạt dịch, chạy trong lòng của các ròng rọc này.
- Chia làm 2 loại ròng rọc:
+ Ròng rọc vòng: gồm 5 hệ thống từ A1 đến A5.
+ Ròng rọc chéo: gồm 4 hệ thống từ C1 đến C4. ( hình 2)
Hình 1: Các bao gân ngón tay mặt gan tay.
Hình 1: Các bao gân ngón tay mặt gan tay.
 
Hình 2: Hệ thống các bao gân (ròng rọc) mặt gan ngón tay. Ròng rọc A1 viêm dày là nguyên nhân gây cản trở cơ học của gân gấp.
3. Cơ chế hình thành bệnh lý ngón tay cò súng.

Hình 3: Vòng tuần hoàn sinh lý bệnh của ngón tay cò súng.
 
Khi viêm bao gân do chấn thương lặp đi lặp lại hoặc sử dụng quá mức hoặc do tình trạng viêm khớp dạng thấp dẫn đến bao gân bị dày lên, hậu quả tất yếu là lòng bao gân hẹp lại và co thắt. Chính điều này, khiến sợi gân không trượt qua bao gân được, hoặc khó khăn, có lúc làm ngón tay co lại không thẳng ra được. Với tình trạng này kéo dài, làm cho gân bị kích thích gây viêm, làm xấu dần đi. Cuối cùng hình thành phản ứng xơ hóa, tạo ra những nodules (hạt xơ).

Hình 4: Gân bị viêm, hình thành nốt xơ, bị cản trở di chuyển trong bao gân.

4. Tần suất bệnh
- Bệnh xuất hiện nhiều ở những người làm nghề sử dụng sự linh hoạt của ngón tay như: thợ may, thợ gõ mãy, dân văn phòng,…
- Tần suất xuất hiện ở các ngón 3>1>4>2>5.
5. Triệu chứng bệnh.
- Đau nhức ở gốc ngón tay
- Sưng nhẹ gốc ngón tay.
- Sờ thấy hạt xơ (nodule) tại vị trí khớp đốt bàn và đốt 1.
- Khi gấp các ngón tay thường không gấp được mà vướng ở tư thế duỗi, cố gắng gấp mạnh ngón tay, thì nghe có tiếng bật kèm cảm giác đau nhói ở ngón tay, đôi khi không tự duỗi được mà phải dùng bàn tay kia để kéo ngõn bị co ra, có thể nghe tiếng kêu “cụp”.
- Triệu chứng xuất hiện nhiều vào buổi sáng sau đó giảm dần về chiều. Cần loại trừ với bệnh lý viêm khớp dạng thấp.
6. Phân độ.
- Độ 1: Đau mặt lòng và khó chịu ở vị trí ròng rọc A1 (khớp nối liền đốt bàn và đốt ngón 1), vận động ngón tay bình thường, đôi khi cầm nắm hơi yếu.
- Độ 2: Ngón tay bị khóa, chủ động duỗi ra được, cầm nắm yếu. Dấu hiệu chuyển sang độ 2 là sáng thức dậy ngón tay bị bật cứng đơ, tuy nhiên cử động một thời gian là sẽ hết.
- Độ 3: Ngón tay bị khóa, duỗi thụ động được, hoặc không có khả năng tự gấp ngón được.
- Độ 4: Ngón tay bị khóa hoàn toàn không gấp duỗi được, co rút gấp cố định ở khớp liên đốt gần.
7. Điều trị
- Hạn chế vận động, nẹp ngón tay, tập phục hồi chức năng, vật lý trị liệu.
- Điều trị nội khoa: thuốc giảm đau đường uống và bôi tại chỗ, kết hợp tiêm corticoid tại ròng rọc A1.
- Phẫu thuật: Mở bao gân- ròng rọc A1, giải phóng gân gấp.
Top